Stel dat migraine meer te maken heeft met je menstruatiecyclus dan met een drukke dag op het werk. Voor veel vrouwen klinkt dat niet eens als een verrassing - maar de wetenschap achter die verbinding is de afgelopen jaren een stuk scherper geworden. Eerder dit jaar bevestigde het Centraal Bureau voor de Statistiek in een groot gezondheidsonderzoek iets wat neurologen al lang vermoedden: migraine treft vrouwen circa twee keer zo vaak als mannen. Twee keer. Niet een beetje vaker, maar structureel meer - en dat heeft alles te maken met je hormonen.
Wat de CBS-cijfers laten zien
In het Gezondheidsonderzoek 2025, gepubliceerd door NOS en CBS in het voorjaar van 2026, rapporteerden vrouwen op vrijwel alle fronten meer gezondheidsproblemen dan mannen. Migraine is daarin een uitgesproken uitschieter: vrouwen zijn er twee keer zo vatbaar voor. Dat is geen toeval, dat is biologie.
Vrouwen bezoeken ook beduidend vaker de huisarts - 72 procent had het afgelopen jaar minimaal een consult, tegenover 66 procent van de mannen. Migraine is een van de meest genoemde redenen. Veel vrouwen weten dat ze vatbaar zijn, maar begrijpen niet precies waarom - en daardoor ook niet wat ze eraan kunnen doen.
Oestrogeen is de schakel die alles verbindt
Het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen speelt een centrale rol in het ontstaan van migraine. Neuroreceptoren in de hersenen reageren gevoelig op schommelingen in de hormoonhuishouding - en bij vrouwen zijn die schommelingen een vast onderdeel van de maandelijkse cyclus.
Concreet: vlak voor en tijdens je menstruatie daalt de oestrogeenspiegel sterk. Die daling maakt de bloedvaten in de hersenen gevoeliger, waardoor de drempel voor een aanval lager wordt. Tweederde van de vrouwen met migraine heeft zogenoemde hormonale migraine - aanvallen die rechtstreeks samenhangen met de cyclusschommelingen. Dit patroon wordt ook beschreven in de Nederlandse richtlijn voor migraine en geslachtshormonen.
Bij vrouwen die de overgang naderen of al in de perimenopauze zitten, wisselen de oestrogeniveaus nog grilliger. Niet zelden rapporteren vrouwen plotseling vaker of heviger aanvallen dan ze gewend waren. Als je dat herkent, ben je zeker niet de enige - en het is geen toeval. Meer over hoe hormoonschommelingen in die fase verlopen, lees je in ons artikel over perimenopauze in je veertig.
Menstruele migraine herkennen
Menstruele migraine is een specifieke variant die optreedt in de twee a drie dagen voor en na het begin van je ongesteldheid. Kenmerken die haar onderscheiden van gewone migraine:
- de aanval duurt vaak langer dan gemiddeld - soms drie a vier dagen
- pijnstillers slaan minder goed aan
- misselijkheid is uitgesproken aanwezig
- de aanval is moeilijker te beinvloeden met preventieve middelen
Het bijhouden van een hoofdpijndagboek - een simpel notitieboekje of een app - geeft je veel inzicht. Noteer de datum van je aanval en de dag in je cyclus. Na twee a drie maanden zie je al een patroon.
Andere triggers die vrouwen specifiek raken
Hormonen zijn de hoofdschuldige, maar er zijn ook triggers die bij vrouwen sterker doorwerken:
Slaaptekort en onregelmatige slaap. Vrouwen slapen gemiddeld slechter dan mannen - ook dat bevestigen de CBS-cijfers. Slaaptekort verlaagt de aanvalsdrempel aanzienlijk. Je vindt meer achtergrond over slaap en uitputting bij vrouwen in dit artikel over chronische vermoeidheid.
Langdurige stress. Cortisol en oestrogeen beinvloeden elkaar wederzijds. Een aanhoudend hoge stressreactie kan de hormoonbalans verstoren en daarmee de aanvalsfrequentie opdrijven. Hoe dat mechanisme precies werkt, staat uitgelegd in ons artikel over chronisch hoge cortisol.
Bepaalde voeding. Cafeine, alcohol - rode wijn in het bijzonder - oud kaas en sterk bewerkte voedingsmiddelen staan als klassieke triggers te boek. Persoonlijke gevoeligheidsverschillen zijn groot: wat bij de ene vrouw een aanval uitlokt, trekt de andere totaal niets aan.
Zintuiglijke prikkels. Felle lichten, harde geluiden en sterke geuren versterken bestaande aanvallen, maar kunnen bij gevoelige mensen ook zelf een aanval in gang zetten.
Wat je kunt doen zonder meteen naar de apotheek te grijpen
Preventie begint bij het herkennen van je persoonlijke patroon. Pas daarna heeft behandeling echt zin. Wat werkt bij hormonale migraine:
De pil doorslikken zonder stopweek. Als je de anticonceptiepil gebruikt en regelmatig menstruele migraine hebt, kan je gynaecoloog je adviseren de stopweek over te slaan. Zo voorkom je de oestrogeendaling die de aanval triggert. Bespreek dit altijd met je arts.
NSAIDs preventief inzetten. Profylactisch ibuprofen of naproxen starten twee tot drie dagen voor je verwachte menstruatie kan de heftigheid van aanvallen verminderen. Je huisarts kan je hierin begeleiden.
Regelmatig leven. Stabiele slaap- en eettijden, ook in het weekend, verkleinen de kans op aanvallen aanzienlijk. Het klinkt saai, maar consistentie is een van de meest onderschatte preventiestrategieen bij migraine.
Magnesium. Uit meerdere onderzoeken blijkt dat dagelijkse magnesiumsupplementen de aanvalsfrequentie kunnen verminderen. Let op het type: magnesiumcitraat of -glycinaat wordt beter opgenomen dan de goedkopere oxide-variant.
Wanneer je naar de huisarts moet gaan
Veel vrouwen wachten te lang. Als je meer dan vier aanvallen per maand hebt, als aanvallen langer dan 72 uur duren, als pijn plotseling verergert tijdens zwangerschap, of als je voor het eerst een hevige donderslaghoofpijn ervaart - ga dan naar je huisarts. Er bestaan doeltreffende preventieve middelen, van triptanen en betablokkers tot de nieuwere CGRP-remmers, die het leven aanzienlijk kunnen verbeteren.
Te veel vrouwen zetten de pijn weg als gewoon hoofdpijn of denken dat het erbij hoort. Dat is het niet. Migraine is een erkende neurologische aandoening, en goede behandeling begint bij een juiste diagnose.
Jouw cyclus als wegwijzer
Migraine bij vrouwen is geen kwestie van pech of slappe zenuwen. Het is een fysiologisch mechanisme dat je kunt leren begrijpen. Door je cyclus, je triggers en je aanvalspatroon bij te houden, leg je de basis voor een gesprek met je arts dat ergens toe leidt.
Een hoofdpijndagboek kost drie minuten per dag. De informatie die je daarmee verzamelt, is meer waard dan je misschien denkt - en misschien de eerste stap naar een leven met minder aanvallen.